Jaskra u psa może rozwinąć się szybko i w krótkim czasie doprowadzić do trwałego uszkodzenia siatkówki oraz nerwu wzrokowego. Początkowo opiekun może zauważyć u swojego pupila jedynie zaczerwienienie oka, mrużenie powiek albo światłowstręt. Przy ostrym przebiegu zmiany stają się wyraźniejsze, a zwierzę może nagle gorzej widzieć. Rozpoznanie wymaga badania okulistycznego i pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego. Istotne jest również ustalenie, czy choroba ma charakter pierwotny, czy jest następstwem innego problemu w obrębie oka.
Jak wygląda jaskra u psa i kiedy trzeba działać szybko?
Jaskra wiąże się z zaburzeniem odpływu cieczy wodnistej i wzrostem ciśnienia wewnątrz gałki ocznej. Wysokie ciśnienie może powodować ból oraz uszkadzać struktury odpowiedzialne za widzenie. Oko może być zaczerwienione, rogówka staje się obrzęknięta lub zmętniała, a źrenica jest szeroka i słabo reaguje na światło. Pies może mrużyć powieki, być apatyczny albo stracić apetyt.
Nie zawsze choroba od początku wygląda tak charakterystycznie. W przewlekłym przebiegu pierwsze zmiany mogą być subtelne, dlatego nie warto czekać, aż gałka oczna wyraźnie się powiększy albo pies zacznie wpadać na meble. Podejrzenie jaskry wymaga jak najszybszej oceny okulistycznej.
Tonometria – podstawowe badanie przy podejrzeniu jaskry
Jednym z najważniejszych etapów diagnostyki jest tonometria, czyli pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego. Lekarz wykonuje go za pomocą tonometru. Wynik interpretuje się razem z obrazem klinicznym, ponieważ samo podwyższone ciśnienie nie wyjaśnia jeszcze przyczyny choroby.
Podczas konsultacji oceniane są również rogówka, komora przednia oka, tęczówka, źrenica, soczewka i – jeśli warunki na to pozwalają – dno oka, w tym tarcza nerwu wzrokowego. Ważne jest porównanie obu oczu, ponieważ różnica pomiędzy nimi może dostarczyć dodatkowych informacji diagnostycznych.
Jaskra pierwotna czy wtórna – dlaczego rozpoznanie przyczyny jest tak ważne?
U psów występuje zarówno jaskra pierwotna, związana z nieprawidłowościami w obrębie dróg odpływu cieczy wodnistej i predyspozycjami dziedzicznymi, jak i jaskra wtórna. Ta druga może rozwinąć się m.in. w następstwie zapalenia błony naczyniowej, przemieszczenia soczewki, zaawansowanej zaćmy, urazu czy zmian wewnątrzgałkowych.
W diagnostyce przydatna może być gonioskopia, czyli badanie kąta przesączania. Pomaga ona ocenić struktury odpowiedzialne za odpływ cieczy wodnistej i określić rodzaj jaskry. W wybranych przypadkach okulista może również zlecić USG oka, zwłaszcza gdy zmętnienie struktur utrudnia ocenę jego wnętrza.
U części ras ryzyko jaskry pierwotnej jest większe. Predyspozycje opisuje się m.in. u:
- cocker spanieli,
- basset houndów,
- beagli,
- chow chow,
- samojedów,
- husky syberyjskich.
Nie oznacza to jednak, że choroba dotyczy wyłącznie tych ras.
Dlaczego okulista bada również drugie oko?
Jaskra pierwotna jest chorobą obustronną, choć objawy nie muszą pojawić się jednocześnie w obu oczach. Jeżeli rozpoznanie dotyczy jednego oka, drugie również powinno zostać dokładnie ocenione. Pozwala to określić jego aktualny stan i zdecydować, czy wskazane są działania profilaktyczne oraz regularne kontrole ciśnienia.
Pełna diagnostyka nie służy więc wyłącznie potwierdzeniu, że ciśnienie w jednym oku jest zbyt wysokie. Lekarz ocenia także przyczynę problemu, stopień uszkodzenia wzroku i ryzyko dotyczące drugiego oka.
Co się dzieje po rozpoznaniu jaskry u psa?
Po potwierdzeniu choroby dalsze postępowanie zależy od rodzaju jaskry, wysokości ciśnienia, zachowanego widzenia i zmian obecnych w oku. W pierwszej kolejności dąży się do obniżenia ciśnienia oraz ograniczenia bólu i dalszego uszkadzania siatkówki i nerwu wzrokowego. Leczenie może obejmować farmakoterapię, a u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów także zabiegi chirurgiczne lub laserowe.
Leczenie jaskry u psa powinno być dobierane indywidualnie, ponieważ inne cele stawia się w przypadku oka, w którym można jeszcze chronić wzrok, a inne w przypadku gałki ocznej, w której doszło do trwałej i niemożliwej do cofnięcia utraty funkcji widzenia. OCUVET w Trzebnicy pod Wrocławiem prowadzi diagnostykę oraz leczenie okulistyczne psów, wykorzystując m.in. farmakoterapię, cyklofotoablację i zabiegi poprawiające odpływ cieczy wodnistej.
Jeśli oko psa nagle staje się czerwone lub mętne, źrenica pozostaje szeroka, zwierzę wyraźnie odczuwa ból albo szybko pogarsza się jego widzenie, warto potraktować takie objawy jako wskazanie do pilnej konsultacji okulistycznej.
